منو اصلی
لینکهای مفید

   
 

 

نقش اسيد فوليك در بدن:

 اسید فولیک (ویتامین B9) و نقش آن در سلامت نقش اسید فولیک در بدن: اسید فولیک ( فولات ) یکی از ویتامین هاي گروهB و محلول در آب بشمار می رود. نقـش اسید فولیک در عملکرد طبیعی مغز حیاتی است و نقش مهمی در سلامت روانی ایفا می کند. اسید فولیک به ویژه در دوران هاي رشد سریع مانند کودکی، سنین بلوغ و بارداري مهم است. این ویتامین ارتباط نزدیکی با ویتامین B12 براي تشکیل گلبول هاي قرمز خون وخونسازي دارد. اسید فولیک همراه با ویتامین هايB6 و B12 میزان هوموسیستئین خون را کنترل می کند. بالارفتن میزان هوموسیستئین با ابتلا به بیماري هاي قلبی عروقی،افسردگی و آلزایمر در ارتبــاط است، برخی از محققین حتی ارتباط بین این ویتامین و سرطان رحم را مطرح کرده اند. کمبود اسید فولیک می تواند موجب کاهش رشد، التهاب زبان، کاهش اشتها، تنگی نفس، اسهال، تحریک پذیري، فراموشی و اختلالات روانی بشود. اسید فولیک و بارداري : دریافت کافی فولات در دوره قبل از بارداري و دوره بارداري حائز اهمیت است. نـقـایص مـادرزادي لـولـه عصبی منجر به ایجاد ناهنجاري در لوله نخاع،و مغز می شود. خطر نقایص مادرزادي لوله عصبی به طور قابل ملاحظه اي با مکمل اسید فولیک همراه با رژیم غذایی حاوي اسید فولیک کافی قبل و در ماه اول حاملگی پیشگیري می شود . در دوران بارداري، خطر کمبود اسید فولیک به دلیل تخلیه ذخایر بدن مادر توسط جنین افزایش می یابد. کمبود اسید فولیک در بارداري خطر نقایص لوله عصبی شامل شکاف کام، صدمه مغزي و نقایص لوله عصبی را افزایش می دهد. نقایص لوله عصبی جنین به دلیل تکامل غیر طبیعی لوله عصبی ایجاد می شود. بسیاري از این نقایص با مصرف مکمل اسید فولیک در سنین باروري قابل پیشگیري است. به این دلیل به زنانی که قصد بارداري دارند توصیه شده است که قبل از بارداري و در حین بارداري اسید فولیک مصرف نمایند. اسید فولیک در پیشگیري از سقط جنین نیز نقش دارد. بسیاري از متخصصین زنان و سایر پزشکان استفاده روزانه از ویتامین ب کمپلکس را همراه با 800 تا 1000 میکروگرم اسیدفولیک براي پیشگیري از سقط تجویز می کنند. ٢ این روش براي پیشگیري از سقط در چندین مطالعه با نشان دادن ارتباط بین اختلال در متابولیسم هوموسیستئین و سقط هاي مکرر تایید شده است. نقش اسید فولیک در پیشگیري از برخی بیماري ها نشان داده شده است : بیماري هاي قلبی: اسید فولیک از چند راه می تواند از قلب محافظت کند. اول این که، فولات می تواند ریسک فاکتورهاي بیماري هاي قلبی شامل کلسترول و هوموسیستئین را کاهش دهد. هر دو این عوامل می توانند به عروق خونی صدمه بزنند. دوم این که، مطالعات پیشنهاد می کند که فولات نه تنها از بروز آترواسکلروز پیشگیري می کند، بلکه به عملکرد بهتر عروق خونی کمک می کند و جریان خون را به قلب افزایش می دهد بدین ترتیب از آنژین صدري و حملات قلبی پیشگیري می کند و خطر مرك ناشی از حملات قلبی را کاهش می دهد. به جاي مصرف مکمل هاي اضافی، مقادیر کافی فولات و سایر ویتامین هاي گروه B بایداز رژیم غذایی تامین شود. در عین حال، در شرایط خاص از جمله میزان بالاي هوموسیستئین در افرادي که مبتلا به بیماري قلبی هستند و یا افرادي که سابقه ابتلا به بیماري قلبی در سنین جوانی را دارند، مصرف مکمل اسید فولیک ضروري است. آلزایمر: ٣ اسید فولیک و ویتامین B12 براي سلامت سیستم عصبی و فرآیند پاکسازي هوموسیستئین از خون حیاتی است. هوموسیستئین ممکن است در ایجاد بیماري هایی مانند بیماري هاي قلبی، افسردگی و آلزایمر موثر باشد. میزان بالاي هوموسیستئین و کاهش میزان اسید فولیک و ویتامین B12 در افراد مبتلا به آلزایمر مشاهده شده است . اما فواید مکمل یاري براي این بیماري و یا سایر بیماري هاي روانی هنوز دیده نشده است. پیشگیري از استئوپروز: حفظ سلامت استخوان در سراسر دوره زندگی بستگی به دریافت مقادیر کافی ویتامین ها و املاحی از جمله فسفر، منیزیوم، برن، منگنز، مس، روي، اسید فولیک و ویتامین هاي B12, K, C و B6 دارد.علاوه بر این، برخی از متخصصین معتقدند که میزان بالاي هوموسیستئین ممکن است در پیشــرفت استئــوپروز نقــش داشته باشد. در چنین شرایطی، ممکن است نقش اسید فولیک و ویتامین هاي B6 و B12 از برنامه غذایی و یا مصرف مکمل حائز اهمیت باشد. افسردگی: مطالعات پیشنهاد می کند که اسید فولیک ممکن است با افسردگی بیش از هر ماده مغذي دیگري در ارتباط باشد و کمبود آن ممکن است در شیوع بالاي افسردگی در سالمندي نقش مهمی داشته باشد. در 15 تا 38 درصد افراد مبتلا به افسردگی، میزان فولات در بدن پایین است و به نظر می رسد هر جه میزان فولات بدن پایین تر باشد شدت افسردگی بیشتر است. براي درمان این بیماري، مصرف مکمل هاي ب کمپلکس که حاوي فولات، ویتامین B6 و ویتامین B12 می باشد، توصیه شده است. در صورتی که میزان ویتامین هاي B در این مکمل ها براي کاهش میزان هوموسیستئین کافی نباشد، پـزشکان مقادیر بیشتري فولات همراه با B6 و B12 توصیه می کنند. این مواد مغذي با یکدیگر کار می کنند تا میزان بالاي هوموسیستئین را که ممکن است در ارتباط با افسردگی باشد پایین آورند. سرطان: ۴ اسید فولیک احتمالا" در پیشگیري از بروز برخی از انواع سرطان ها به ویژه سرطان کولون، سینه، معده و مري موثر است. مکانیسم چگونگی تاثیر اسید فولیک در پیشگیري از سرطان کاملا" روشن نیست. برخی از محققین معتقدند که اسید فولیک براي سلامت DNA و جلوگیري از موتاسیون آن که ممکن است منجر به سرطان شود، لازم است. مطالعات جمعیتی نشان داده است که سرطان کولورکتال در افرادي که دریافت روزانه اسید فولیک در آنها بالاست شیوع کمتري دارد.عکس این مطلب نیز صادق است، یعنی دریافت کم اسید فولیک، خطر تومورهاي کولورکتال را افزایش می دهد. اثرات قابل ملاحظه و معنی دار کاهش خطر سرطان کولورکتال مستلزم مصرف روزانه حداقل 400 میکروگرم در یک دوره 15 ساله می باشد. به این دلیل پزشکان مکمل اسید فولیک را به افرادي که در معرض خطر سرطان کولون قرار دارند (به عنوان مثال، افرادي که سابقه فامیلی ابتلا به سرطان کولون دارند) توصیه می کنند. ارتباط بین دریافت فولات و اثرات حفاظتی آن در مقابل عوامل سرطان زاي موثر در بروز سرطان ریه طی مطالعاتی نشان داده شده است.کمبود فولات احتمالا" با سرطان گردن رحم که با پاپ اسمیر مشخص می شود نیز در ارتباط است. مقدار مورد نیاز: مقادیر مورد نیاز روزانه اسید فولیک در جدول ذیل شرح داده شده است. گروه هاي جمعیتی اسید فولیک (میکروگرم) کودکان: - شیرخواران تا 6 ماهگی: 65 میکروگرم - شیرخواران از 6 تا 12 ماه: 80 میکروگرم - کودکان 1 تا 3 سال: 150 میکروگرم - کودکان 4 تا 8 سال: 200 میکروگرم - کودکان 9-13 سال: 300 میکروگرم - سنین بلوغ 14-18 سال: 400 میکروگرم بزرگسالان: - 19 سال و بالاتر: 400 میکروگرم - زنان باردار: 600 میکروگرم - زنان شیرده: 500 میکروگرم براي بیماران قلبی مقادیر توصیه شده از 400 تا 1200 میکروگرم می باشد. با رعایت تغذیه صحیح می توان از کمبود اسید فولیک جلوگیري کرد: اکثــر منــابع غذایی غنی از اسید فولیک علاوه بر افزایش میزان دریافت فولات مورد نیاز بدن می توانند از طروق دیگري در سلامتی فرد نقش مهمی را ایفا نمایند به دلیل این که: - منابع خوبی از ویتامین ها و مواد معدنی هستند. ۵ - داراي فیبر بالایی می باشند. - داراي چربی کمتري هستند. - فاقد کلسترول می باشند. - میزان سدیم آن ها کم است. منابع غنی اسید فولیک شامل اسفناج، سبزي هاي برگی سبز تیره، شلغم، چغندر، لوبیاي سویا، جگر گاو، سبزي هاي ریشه اي، غلات کامل، جوانه گندم، انواع حبوبات مانند عدس، لوبیاي سفید، چشم بلبلی، لوبیاي قرمز، لوبیا چیتی، بادام زمینی، ماهی آزاد، آب پرتقال و آواکادو و توت فرنگی می باشد. بخشی از اسید فولیک در هنگام تهیه، طبخ و نگهداري مواد غذایی از دست می رود. به منظور حفظ اسید فولیک در مواد غذایی نکات ذیل را باید رعایت کرد: - میوه ها و سبزي ها حتی الامکان به صورت خام مصرف شوند. - سبزي ها با آب کم پخته شوند. - در صورت پختن سبزي ها در آب مجددا" آب آن در انواع سوپ ها و خورش ها استفاده شود. - از روش هاي دیگر پخت سبزي ها شامل بخار پز کردن، ماکروویوکردن، کباب پز کردن و تنوري نمودن براي حفظ اسید فولیک استفاده شود. - سبزي هاي تازه در یخچال نگهداري شوند. - از خیساندن مواد غذایی در آب به مدت طولانی ممانعت شود. در جدول ذیل، مقدار فولات در برخی از منابع غذایی نشان داده شده است. ماده غذایی اندازه مقدار فولات (میکروگرم) اسفناج پخته یک لیوان 262 کلم بروکلی پخته یک لیوان 103 نخود فرنگی یک لیوان 98 لوبیاچشم بلبلی پخته یک لیوان 357 لوبیا سفید پخته یک لیوان 340 عدس پخته یک لیوان 358 موز یک عدد متوسط 22 آب پرتقال تازه یک لیوان 75 کلم خام یک لیوان 70 زرده تخم مرغ یک لیوان 25 ۶ استفاده از مکمل اسید فولیک درشرایط خاص: اغلب افراد (به جز زنان باردار) مقادیر کافی اسید فولیک از رژیم غذایی دریافت می کنند. در شرایط خاص، ممکن است متخصصین، مکمل اسید فولیک تا 2000 میکروگرم در روز براي بزرگسالان توصیه نمایند. سازمان جهانی بهداشت مکمل یاري آهن همراه با اسید فولیک را براي زنان باردار و کودکان زیر 2 سال توصیه نموده است. بر این اساس مکمل یاري روزانه با 60 میلی گرم آهن المنتال و 400 میکروگرم اسید فولیک براي زنان باردار و 12/5 میلی گرم آهن همراه با 50 میکروگرم اسید فولیک براي کودکان 6 تا 24 ماهه توصیه شده است. مکمل یاري اسید فولیک در ایران: در ایران برنامه مکمل یاري اسید فولیک براي زنان از 3 ماه قبل از بارداري به میزان روزانه 400 میکروگرم اسید فولیک تا هنگام زایمان اجرا می شود. غنی سازي مواد غذایی با اسید فولیک: غنــی سازي مواد غذایی به معنی افزودن اسیدفولیک به یک ماده غذایی متداول مثلا" نان می باشد. با این روش می توان بخشی از اسید فولیک مورد نیاز روزانه را به بدن رساند. از سال 1996 کشورهایی مثل امریکا و انگلیس و کانادا اسید فولیک را به آرد گندم اضافه کردند. دلیل این کار تاثیر اسید فولیک بر کاهش نقایص مادرزادي لوله عصبی، کاهش شیوع هوموسیستئین بالا، کاهش شیوع سرطان ها و آلزایمر می باشد که طی مطالعات متعددي به اثبات رسیده است. در کشور کانادا غنی سازي آرد با اسید فولیک منجر به کاهش نقایص مادرزادي لوله عصبی تا 50 درصد شده است. در ایران برنامه غنی سازي آرد با آهن و اسید فولیک از سال 1380 در یک استان به مورد اجرا گذاشته شد و به دنبال موفقیت هاي حاصل، برنامه ملی غنی سازي آرد با آهن و اسید فولیک تدوین گردید. غنی سازي آرد با اسید فولیک در کشورهاي متعددي از جمله انگلستان، کانادا، استرالیا و آمریکا با هدف کاهش خطر نقایص مادرزادي لوله عصبی و همچنین کاهش خطر بروز بیماري هاي قلبی و عروقی انجام شده است مطالعات نشان داده است که مکمل یاري با اسید فولیک هوموسیستئین سرم که ریسک فاکتور بیماري هاي قلبی به شمار می رود را کاهش دهد. در کشور آمریکا نشان داده شده است که هر سال از حداقل 13500 مورد مرگ در اثر بیماري قلبی و عروقی با مصرف فولات بیشتر پیشگیري می شود و غنی سازي با اسید فولیک خطر مرگ را 10 تا 15 درصد کاهش می دهد. ٧ تداخلات دارویی اسید فولیک: در مواردي که داروهاي ذیل مصرف می شود، مصرف مکمل اسید فولیک باید با مشورت پزشک باشد. آنتی بیوتیک ها، تتراسیکلین: اسید فولیک نباید همزمان با تتراسیکلین مصرف شود زیرا با جذب آن تداخل پیدا کرده و کارآیی آن را کاهش می دهد. اسید فولیک به تنهایی و یا ترکیب با ویتامین هاي گروه B باید با رعایت فاصله اي از زمان مصرف تتراسیکلین مصرف شود. آسپیرین، ایبوپروفن و استامینوفن: در صورتی که این داروها و یا سایر داروهاي ضد التهاب در مدت زمان طولانی مصرف شوند، نیاز بدن به اسید فولیک افزایش می یابد. داروهاي پایین آورنده کلسترول و ترکیبات کنتراسپتیو: ترکیبات کنتراسپتیو و پایین آورنده کلسترول ممکن است میزان اسید فولیک را در خون کاهش داده و ظرفیت بدن براي استفاده از این ویتامین را کاهش دهند. دادن فولات اضافی همراه با این داروها باید توصیه شود. سایر داروها: آنتی اسیدها، سایمتیدین، رانیتیدین (که براي زخم معده، سوزش معده و اختلالات گوارشی مرتبط) مصرف می شوند و متافرین (که براي دیابت مصرف می شود) ممکن است از جذب اسید فولیک جلوگیري کند. بنابراین مصرف اسیدفولیک در هنگام مصرف این داروها باید توصیه شود در عین حال از مصرف همزمان اسید فولیک و داروهاي مذکور باید خودداري شود.