تأثیر مصرف نمک، روغن و سبک زندگی بر افزایش فشار خون و بیماری‌های قلبی گفت‌وگو با عضو هیئت علمی دانشگاه

 به مناسبت هفته سلامت، وضعیت بیماری‌های قلبی و فشار خون در جامعه امروز را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

 بیماری‌های قلبی و عروقی همچنان از مهم‌ترین علل مراجعه به مراکز درمانی و یکی از دغدغه‌های اصلی حوزه سلامت هستند. نکته مهم این است که برخلاف گذشته، این بیماری‌ها دیگر فقط مختص سالمندان نیست و امروز در افراد جوان و حتی میانسال نیز مشاهده می‌شود.

علت اصلی این تغییر، افزایش عوامل خطر مرتبط با سبک زندگی مانند تغذیه نامناسب، کاهش تحرک، استرس‌های روزمره، اضافه وزن و بی‌توجهی به معاینات پیشگیرانه است. بسیاری از افراد تا زمانی که علائم جدی ایجاد نشود از وجود فشار خون بالا یا مشکلات قلبی خود اطلاع ندارند.

 نمک تا چه اندازه در افزایش فشار خون نقش دارد و چرا این موضوع تا این حد مورد تأکید متخصصان قرار می‌گیرد؟

نمک یکی از مهم‌ترین عوامل قابل کنترل در بروز فشار خون بالا محسوب می‌شود. زمانی که فرد بیش از نیاز بدن نمک مصرف می‌کند، سدیم اضافی موجب نگهداری آب در بدن می‌شود و این موضوع حجم خون را افزایش می‌دهد. افزایش حجم خون فشار بیشتری به دیواره رگ‌ها وارد می‌کند و در نتیجه فشار خون بالا می‌رود.

 اما مسئله فقط عدد فشار خون نیست؛ فشار خون بالا به مرور زمان به دیواره رگ‌ها آسیب می‌زند و زمینه را برای سکته قلبی، سکته مغزی، نارسایی قلب، بیماری کلیوی و حتی اختلالات بینایی فراهم می‌کند. نکته مهم این است که بخش زیادی از نمک مصرفی افراد، نمک پنهان است؛ یعنی فقط مربوط به نمکی که سر سفره اضافه می‌شود نیست. نان، فست‌فودها، غذاهای آماده، انواع سوسیس و کالباس، چیپس، تنقلات شور، کنسروها و برخی سس‌ها مقادیر قابل توجهی نمک دارند که معمولاً کمتر به آن توجه می‌شود.

 بسیاری تصور می‌کنند فقط افراد مسن در معرض فشار خون هستند؛ آیا این تصور درست است؟

 خیر، این تصور دیگر با واقعیت امروز جامعه همخوانی ندارد. در سال‌های اخیر موارد فشار خون بالا در افراد جوان‌تر افزایش یافته است. سبک زندگی کم‌تحرک، استفاده طولانی از تلفن همراه و رایانه، تغذیه ناسالم، اضافه وزن، استرس شغلی و کم‌خوابی از عوامل مؤثر هستند. به همین دلیل توصیه می‌شود افراد حتی در سنین پایین نیز کنترل دوره‌ای فشار خون را جدی بگیرند.

نقش روغن‌ها و چربی‌ها در بیماری‌های قلبی چیست؟

 چربی‌ها به‌طور کلی حذف‌شدنی نیستند و بدن به آن‌ها نیاز دارد؛ اما نوع مصرف اهمیت زیادی دارد. مصرف مداوم غذاهای سرخ‌کردنی، روغن‌های نامناسب، چربی‌های ترانس و غذاهای صنعتی باعث افزایش چربی خون و رسوب تدریجی در دیواره رگ‌ها می‌شود. وقتی عروق قلب به تدریج تنگ می‌شوند، خون‌رسانی کاهش پیدا می‌کند و فرد ممکن است با علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس و در موارد شدید سکته قلبی مواجه شود. همچنین باید توجه داشت که مصرف بیش از حد روغن حتی اگر از نوع سالم‌تر باشد، می‌تواند منجر به اضافه وزن شود و اضافه وزن خود یکی از عوامل مهم افزایش فشار خون و بیماری قلبی است.

 درباره سبک زندگی سالم بیشتر توضیح دهید. دقیقاً چه تغییراتی می‌تواند خطر بیماری را کاهش دهد؟

 سبک زندگی سالم مجموعه‌ای از رفتارهای روزانه است و صرفاً به رژیم غذایی محدود نمی‌شود. مهم‌ترین اقدامات عبارت‌اند از: کاهش مصرف نمک و غذاهای فرآوری‌شده مصرف بیشتر میوه، سبزیجات و غذاهای خانگی فعالیت بدنی منظم حداقل ۳۰ دقیقه در روز کنترل وزن و پیشگیری از چاقی خواب کافی و باکیفیت مدیریت استرس و فشارهای روانی پرهیز از مصرف دخانیات انجام معاینات و چکاپ‌های دوره‌ای گاهی افراد تصور می‌کنند برای حفظ سلامت باید تغییرات بسیار سختی ایجاد کنند؛ در حالی که تغییرات کوچک اما مداوم مانند پیاده‌روی روزانه، کاهش مصرف نوشابه و کمتر کردن نمک غذا، در بلندمدت اثر قابل توجهی دارد. خبرنگار: آیا نشانه‌هایی وجود دارد که مردم با مشاهده آن‌ها سریع‌تر به پزشک مراجعه کنند؟ عضو هیئت علمی: فشار خون بالا در بسیاری موارد بدون علامت است و به همین دلیل به آن «قاتل خاموش» گفته می‌شود. با این حال سردردهای مکرر، سرگیجه، تپش قلب، خستگی غیرعادی، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا تورم اندام‌ها از مواردی هستند که باید جدی گرفته شوند.

در پایان، پیام شما به مردم در هفته سلامت چیست؟

 سلامت قلب نتیجه انتخاب‌های روزانه ماست. بسیاری از بیماری‌های قلبی و فشار خون قابل پیشگیری هستند. هر فرد می‌تواند با اصلاح تغذیه، تحرک بیشتر و انجام چکاپ‌های منظم، نقش مهمی در حفظ سلامت خود و خانواده داشته باشد. سرمایه‌گذاری روی سلامت، مؤثرترین تصمیم برای کیفیت زندگی امروز و آینده است.